ترس از قضاوت
وسط اخبار عزیزی ازم میپرسد که:
آیا ماسک داریم؟ پاسخ آری میدهم و میگوید چند تا برای من کنار بگذار. وقتی علت را جویا میشوم، میگوید بعد از قرنطینه که از خانه خارج شوم ماسک بزنم تا« اگر خبرنگاری آمد از من مصاحبه کند، نگوید چرا ماسک نزدی!!»
گویا خبرنگار خبر، در مصاحبه با مردم از ماسک نزدن مصاحبه شوندگان، جویا میشد.
این گفتگو بین من و آن عزیز، حاوی چند نکته است:
۱. صدا و سیما در همان ابتدای کار در اسفند ماه تا چه میزان میتوانست بر روی افرادی که بر آنها اثر گذار است، اثر مثبت گذاشته و در نتیجه شیوع رفتار مناسب با کرونا را بهتر مدیریت کند که، با رفتار نادقیق و غیر اخلاقی و حرفه ای خود، سوزاند.
۲. ترس از قضاوت دیگری میتواند تو را وادار به رفتاری کند که لزوما در تو نهادینه نشده است
۳. آینه تمام نمای رفتار فرهنگ ایرانی در این گفتگو، گویی خلاصه شده است. همان فرهنگی که همیشه روفرشی داری و خودت را از زیبایی دیدن گلها قالی محروم کرده ای و چندروز میهمانی در طول سال آن را بر میداری، یا رو مُبلی. تا در نگاه دیگری ( میهمان) گونه ای دیگر تصویر گنی. یا بهترین غذا و میوه را برای میهمانی میگذاری و خودت در طول سال از همان نمیخوری. ترس از قضاوت دیگری نسبت به شأن و منزلت و طبقه و رفتار شهروندی است که اینگونه فرهنک، ایرانی را میپروراند.
بخش دوم
من به آمار های دولتی پیرامون کرونا، اعتمادی ندارم، و برای این بی اعتمادی بغیر از تاریخچه ای از خبرهای نادقیق، یک قیاس نیم بند هم دارم.
اینکه در ده ماه سال نود و هشت، نزدیک به پانزده هزار نفر در تصادفات جادهای در کشور کشته شدند. چند نفر از ما، در خانواده درجه یک، درجه دو یا درجه سوم یا خاندانی و یا آشنایانمان، اثری از این پانزده هزار نفر را شامل میشد؟
اما با اینکه آمار این روزها کرونا سه هزار نفر کشته است، هر کدام از دوستان و آشنایان و اقوام را پرس و جو میکنیم، حداقلی از تلفات را هر کدام نام برده و ذکر میکنند. به این قیاس، اعتبار چندانی به این آمار ندارم.
پس سؤالی در ذهنم مطرح میشود؟ چرا آمار نادقیق اعلام میشود؟
بر میگردم به رفتار مادرم، نه مگر حاکمیت هم از برآیند همین فرهنگ است و ریشه های آن در همین رفتار و باور تک تک ماست؟
نه آیا که او( دولت) هم میترسد از قضاوت دیگری. قضاوت مردم یا جوامع دیگر یا دولتهای دیگر؟ وقتی در همه این صد ساله دولتهای حاضر در این سرزمین دنبال ترین ها بوده اند، آیا اکنون، خلاف این فرهنگ را انتظار کشیم؟
آیا فرهنگ هزار ساله تقیه، مهم بودن قضاوت دیگری و در نتیجه کنش اقتصادی متناسب با این قضاوت در خانواده ایرانی در طول تاریخ بلند آن، تاثیری در رسیدن به اکنون ما نداشته است؟
از این زاویه که به ماجرا نگاه میکنم، رفتار دولت و مردم را ریشه دار میبینم، به درازای عمق تاریخ این سرزمین. برای تغییر آن نیاز به یافتن بیمار صفر و زنجیره آن در تاریخ داریم. نیاز به شناسایی و چرایی های تاریخی.
@parrchenan