فیلم کوئین
فیلم کوئین را هشت سال پیش دیده بودم و ام را نگه داشته بودم تت روزی با محبوبم دوباره ببینم. آرشیوی دارم که به این نیت آرشیو شده است.
باری
اینبار پس از این همه سال که دوباره دیدم برداشت های حیرت انگیزی از آن داشتم. و آن را فیلمی نیچه ای و فلسفی دیدم. فیلم پیرامون دو سخن نیچه میچرخد: آنچه مرا نکشد قوی تر میکند و مرگِ خدا.
یک tank you باشکوه دارد و می ارزد به دیدن آن.
ابتدای داستان فیلم ما انسان منفعل و مفعولی را میبینم که به درگاه خدایان و انسانبت شده( مثلا شوهر یا پدر) استقاصه میکند و در پایان و پس از مواجهه با شهر های بیخدا ( آمستردام، پاریس) مسیولیت زندگی کردن را همه خود بر دوش میکشد. منتظر آن نمیماند که فعل اخلاقی را سنت و آیین و فرهنگ و پدر و شوهرش برای او بیان کند و او تقلید کند، بلکه با تجربه زیسته بیشتر، به این نتیجه میرسید که تعقل ورزی کند و خود به کشف اخلاقی و غیر اخلاقی امور برسد و کشف کند.
اگر خدا به معنای آیین و سنت هندی در این فیلم باشد، این فیلم زنده باد مرگِ خدای نیچه ای است که مسیولیت همه انتخاب ها و افکار را از دوش خدا برداشته و خود قهرمان داستان بر دوش میکشد.
باورم نمیشد که یک فیلم بالیوودی اتفاقاً تمام هندی با همه رقص و آهنگ هایش این چنین فلسفه های سخت را به آسانی و به زبانی عامیانه برای مخاطب ساده خود بیان کند.
با ریفیقم در حال دویدن صبحگاهی هستیم و پیرامون این فیلم صحبت میکنم. به او میگویم به کشفی دیگر نیز رسیده ام. اینکه ما در آیین و سنت و فقه و تصوف چه مقدار سخن و حدیث داریم که به حیواناتی مثل گربه و کبوتر و گنجشک و... غذا دهیم. و این فعل را اخلاقی میدانیم. حتی در آرامگاه بزرگان آیین، نذر بذر میکنیم برای کبوترهای بارگاه آنها. حال آنکه در نگاه تخصصی و علمی و محیط زیستی این رفتار اتفاقاً غیر اخلاقی است.
در نگاه سنتی، ما تقلید میکنیم و سخن ها را میشنویم و اجرا میکنیم، و اخلاق و غیر اخلاقی را از متن سنت و مذهب میگیریم اما در نگاه جدید ( با گوشه چشمی به تحلیل فیلم کوئین که در مقدمه بیان شد) ما میشنویم و می اندیشیم که آیا این درست است و اخلاقی یا نه؟ و برای اخلاقی یا غیر اخلاقی بودن به نتیجه و پیامد آن که توسط عالمان و دانشمندان بیان میشود، توجه میداریم.
اکنون و با این نگاه که مسیولیت همه اعمال و رفتار بر دوش خودم است، و با آگاهی که نسبت به غذا دادن به حیوانات، به دست آورده ام به این نتیجه رسیده ام که غذا دادن به هر حیوان رها و بی صاحب و در هر فصلی و با هر دورریزی، غیر اخلاقی است و نه تنها ثواب ندارد که پیامد بد( در متن سنت به آن میگویند گناه) دارد.
از کبوتر گرفته تا گربه تا سگ.
بد و خوب، اخلاقی و غیر اخلاقی، ثواب وگناه در جهان مدرن ناشی از پیامدهای آن است و امری ازلی و ابدی و قدسی نیست.
فکر کنم مهمترین نتیجه ای که میتوانستم از این فیلم بگیرم همین بود.
@parrchenan